Afrikaans

Ek en André P. Brink

Waarmee ek geen ekwivalensie in terme van literêre meriete of intellek of wat ook al suggereer nie. ʼn Skrywervriend het jare gelede vir my gesê: “André Brink is slimmer as ek en jy saam.” Ek het geen rede om hierdie mening te bevraagteken nie.

Maar daar is tog sekere parallelle wat my tref.

Die mees opvallende is dat ons albei in dieselfde tyd ’n boek oor dieselfde historiese figuur geskryf het: Estienne Barbier. Toe my boek Wydsbeen in 1992 uitkom, was Brink blykbaar al goed op dreef met sy Inteendeel. Ek het gehoor hy het die indertydse mev. Brink gevra om my boek te bekyk, en sy het hom gerusgestel dat hy niks te vrese het nie!

Dan het ons ook albei boeke geskryf wat in Duitswes afspeel, wat nie alte algemeen is nie. (Brink s’n was Anderkant die Stilte in 2002.)

Onlangs sien ek ’n leser wat die mening uitspreek dat ek in Brink se styl probeer skryf, en syns insiens deels daarin slaag.

Laat ek hierdie veronderstelling dadelik weerlê: Ek probeer nie bewustelik in Brink se styl skryf nie. Ek sou dit ook nie onbewustelik kon doen nie, want ek ken eenvoudig nie Brink se werk nie.

Ek het Die Ambassadeur in 1979 gelees, en dis dit. In die afgelope jaar het ek wel van sy tydskrifkortverhale gelees wat gebundel is as Die Rooikop en die Redakteur, maar dit was nadat ek al my Duitswes-stories klaar geskryf het.

Maar die leser se vergelyking is dalk nie sonder gronde nie. Ek het al self gewonder of Brink dalk die ouer Afrikaanse skrywer is by wie se werk myne die meeste aansluit. Dit is omdat ek (ten regte of onregte, synde geen literatuurkenner) die idee het dat hy ook STORIES geskryf het, meer so as iemand soos sy mede-Sestiger Etienne Leroux, byvoorbeeld.

Of hierdie gedagte enige meriete het, weet ek nie.

Dalk was die naaste wat ek ooit aan Brink sal kom die keer toe ek in ons plaaslike kafee in Mowbray brood of melk gaan koop, en daar staan die groot skrywer ook met iets dergeliks onder die arm.

Afrikaans

Tot wedersiens, Siegfried Bock

Iewers kry ʼn boek ʼn begin. Een van die derduisende gedagtes wat deur jou kop spoel, haak vas. Later kyk jy weer so vlugtig na hom en sit hom weer eenkant. Van tyd tot tyd stof jy hom af. Ja-nee, hier is iets. Maar wat? Sit hom maar weer weg. Krabbel dalk selfs ʼn paar sinne neer.

Bes moontlik het jy later ʼn hele klompie goete van hierdie aard en dan eendag, in my geval meermale eers jare later, sien jy hoe party van hierdie brokkies by mekaar kan inpas. Eureka. Idee.

Die idee kan die opset van ʼn storie wees, ʼn tema, situasie of karakter. Dit kan die beginpunt of die eindpunt wees. Dis die klas ding waarmee mense na skrywers toe kom en sê: “Ek het ʼn lekker idee vir jou.” Waarop die antwoord is: “Ja, maar wat gebeur op die ander 299 bladsye?”

Want tussen die idee en die boek val die skryf. En dit, liewe vrinne, is die eintlike ding. Die verskil tussen mense met boeke op die brein en mense met boeke op die rak.

Elke idee laat hom nie sommer op enige manier skryf nie. Jy moet die aanslag kry wat pas. Jy vat-vat hier en vat-vat daar. Probeer die ding van verskillende kante af benader. Wie gaan die storie vertel? Die verteller is die eerste en belangrikste karakter wat die skrywer moet skep.

Later begin die ding sy loop kry. Jy skryf ʼn stuk en besef, nee, dis nie die begin nie. Jy moet nog iets voor die begin skryf. (Wat byvoorbeeld in Ek wens, ek wens met my gebeur het. Ek het eerste die toneel tussen Gawie en Seb geskryf, en eers baie jare later die stuk vooraf.) Jy beland op ʼn dwaalspoor en moet tientalle bladsye weggooi en teruggaan en weer probeer. Jy kry ʼn idee vir iets wat jou opgewonde maak, maar jy moet ʼn aanloop of afloop daarvoor bysit. Jou aanvanklike idee groei en vervorm. Bes moontlik loop jy jou niksvermoedend in ʼn ding vas wat wonderlike nuwe moontlikhede skep en dalk jou storie in ʼn nuwe rigting stuur.

(Party skrywers weet glo die hele storie as hulle begin. Ek weet gewoonlik net so ʼn paar goed, net genoeg om te begin of watter kant toe om te mik. Dan kyk ek maar wat word. Die idees ontwikkel al skrywende.)

Eindelik sit jy met ʼn eerste weergawe, die hele storie van begin tot end. Ek het al vir mense gesê: “As jy klaar is, is jy halfpad.” Dis darem nie heeltemal waar nie. Maar daar is weliswaar nog baie te doen. Jy gee die boek vir iemand anders om te lees. Of sit hom ʼn lang ruk opsy dat jy later met redelike vars oë kan kyk. Jy ontdek sulke dom foute dat jy nie kan glo jy het dit sover misgekyk nie. Jy maak reg en skaaf.

En dan is hy gereed vir die uitgewer. Daarna kom daar natuurlik nog baie werk: herskryf, reageer op die uitgewer, redakteur of proefleser se voorstelle. In my geval moet ek gewoonlik nog vertaal ook. Proewe lees. En dan is die boek daar en uit jou hande uit. Diverse lesers kry hom beet en maak net wat hulle wil.

Daar is talle mylpale in die totstandkoming van die boek, maar vir my is die grootste die dag as hy uitgewer toe gaan.

Gister het ek so ʼn dag gehad. Na ses jaar en iets soos 270,000 woorde, is ek nou ten minste vir eers klaar met Siegfried Bock en sy bure daar rondom die Hochnamib polisiestasie. Die eerste boek, Die vertes in, het ʼn jaar gelede verskyn. Ek het ʼn kontrak vir nommer twee. Nommer drie van die trilogie is gister weggestuur.

Natuurlik is ek en Siegfried nie heeltemal klaar met mekaar nie. Daar is nog baie gekarring tussen my en die uitgewerspan wat ʼn jaar of twee kan draal. Of dalk kom die boek nooit uit nie. Hoe ook al, ek het my laaste stukkie nuwe gebeure op Siegfried se pad gebring. (Buiten vir ʼn gedagte oor ʼn ander, losstaande storie wat ek so nou en dan bekyk… Miskien, eendag.)

Op ʼn manier voel ek verwese. Dis die eerste keer in minstens sewe jaar wat ek nie kniediep in ʼn skryfprojek is nie. Daar was die vertaalwerk aan ʼn Ander mens in 2012 se koers, toe Halfpad een ding, (waarin ek terloops eergister bietjie lees en besef ek hou heel van hierdie halfvergete boek), toe Die vertes in en sy opvolger wat ek onderbreek om eers Ek wens, ek wens en ʼn ander boek te skryf wat by die uitgewers wag. En nou die derde Hochnamib-boek.

Hier sit ek nou, sonder my boesem-verbeeldingsvriend van die afgelope ses jaar. Sonder werk vir my vlytige vingerpunte. Wat nou gedaan?

Miskien moet ek maar in die speelgoedlaai gaan krap en kyk of hierdie of daardie stuk dalk eendag iets kan word…

BEING A WRITER

The importance of being Ernest, or Joe

Some characters introduce themselves to you by name. Others you have to christen, and it’s a vitally important job, because the name is by far the most common label your character carries, far more than being dark-haired, brave or devilishly handsome.

The name has to suggest the right kind of personality.

Sometimes the writer or reader carries baggage, remembers a particular person in a certain way, and using their name evokes remembered feelings. It is, for instance, a temptation to name a villain after a person you dislike. I tried it in Parts Unknown, giving a villain the name of my high school principal, but fortunately I walked away from the idea later. Those subjective names aren’t great, because readers don’t share your feelings. They have their own likes and dislikes, of course, but there is nothing the writer can do about it. Best is to pick names with more public associations, so that they might evoke the desired emotion in readers.

I think Siegfried Bock, hero of Parts Unknown, was one of the characters who told me his name straight up. In the earliest story notes I could find, from 2013, his name is there. I liked it from the start.

This is all after the fact – I had chosen the name instinctively – but if I have to analyse it, I’d be able to find reasons why the name worked so well for me. Sieg + fried is German for the victory of peace, which fits nicely with the story. There is Siegfried from the Medieval myth, slayer of dragons. It also has links to my own name, which is a uniquely South African mangling of Siegreich. His surname, Bock (which I probably nabbed from the German field-marshal Fedor von Bock) makes a contrast with the lofty first name, bock being the German for goat. It might also suggest a sacrificial goat.

Mordegai Guruseb is also named in that initial scribble. Mordegai is Biblical, and hence realistic for the time and culture. The first syllable has an echo of death. His surname suggests guru, which isn’t a bad association.

Lisbeth Löwenstein’s surname was taken from someone I knew in my younger days. I wanted something distinctive and Jewish. Her married name, Kamke, was taken from a German tennis professional I’ve seen play. I chose it because it seemed neutral without being bland.

The doctor’s name, Albert Pitzer, was a mangling of Albert Schweitzer and a combative Springbok hooker from my youth, Gys Pitzer. Pit suggests something dark and untoward.

I devised Alvaus Luipert’s name by simply taking the first name of one of a list of historical Swartboois and combining it with the surname of another. Luipert is leopard in Afrikaans (slightly misspelled), so there’s that connection. And the name Alvaus is quite outlandish, suggesting a singular man.

Apart from suggesting personality, names also have to help the reader tell characters apart. If there is something memorable about the name, it can help, especially for minor characters. You don’t want characters to have similar names, especially if they only appear a few times. I even get nervous if names start with the same letters. (I have written elsewhere about how confused I get with some character names in books by the highly rated Australian novelist Philip Temple.)

In writing Parts Unknown, I was taken with the historical fact that there were Finnish missionaries in Namibia at the time, and wanted to use a Finnish name, especially one of those quaint ones with a double i. I considered the surname of an old schoolmate, Wiid. (Annalise, who had success as a gospel singer, sadly died in mid-2018.) Eventually, I settled on the, from a Southern African perspective, more exotic Viitanen. The missionary’s daughter got the name, Isa, of another girl who was a year or so ahead of me at school.

The point is not the origin of these names, but the emotional content they suggest by association or even just their sound. To me, for instance, Adendorff sounds like a more cultured fellow than Grajek.

As a writer, you hope readers will also have these instinctive emotional responses to names, that they will agree that Heidi is more wholesome than Morgana, Norman less confident than Victor, Fred funnier than Benedict. And so on.